ƒ
vrijdag, december 23, 2005
Doe maar
het is even schrikken, maar www.peeter.nl is van een somber en stemmig zwart wit kleurenschema omgevormd naar een doemaarsite in roze en groen. Het vreemde is dat het werk er heel aardig uit komt. En het is in ieder geval anders
donderdag, december 22, 2005
Visitekaartje van de RuG
Toen ik in 1988 op de universiteit van Groningen kwam werken, kreeg ik wat zonder twijfel het meest lelijke visitekaartje van Nederland was. Het was hoogst modern en volgens de huisstijl en dus ontworpen en dat is nooit best. De assistant professors (lees universitaire docenten) van de RUG legden hun zakgeld bij elkaar en maakten een kaartje in zwart wit met het wapen en vooral het feit dat de RUG toen 150 jaar bestond er prominent op. Ook vervingen we op advies van Charles van Marrewijk het vermaledijde "state university" (dit is een declassificatie in de States, faculty of economics is daarentegen weer wel vet cool) door het simpele maar elegante Groningen University. Voor 25 piek de man waren we het mannetje. De proffen uiterst kwaad omdat we de eenheid doorbraken en afbreuk deden aan het merk RUG en de herkenbaarheid. Dit alles schoot me te binnen toen ik de variatie aan websites zag van de groningse hoogleraren. Leve de huisstijl; de huisstijl is dood.
elmer sterken
ben heijdra
bart van ark
De site van Elmer is het best, Bart is in een soort huisstijl (de kleuren zijn wat anders dan in 1988; toen vloekte het meer) en Ben is een org (en hij zet er zelfs slides op van presentaties die hij niet heeft gegeven omdat de beamer kapot ging).
De site van Elmer is het best, Bart is in een soort huisstijl (de kleuren zijn wat anders dan in 1988; toen vloekte het meer) en Ben is een org (en hij zet er zelfs slides op van presentaties die hij niet heeft gegeven omdat de beamer kapot ging).
Hoe vertel ik het mijn kinderen?
Het is een onverwacht bijprodukt van de expositie. Tijdens de borrel liep ik aan tegen een oud-leerling (nog van het Jan Arentsz in Alkmaar). Van het een kwam het ander. In het Bosch wandelden we rond de vijver en zaten we op het bankje waar "Marktwerking in Nederland" werd verzonnen.
Van: Bergeijk P.A.G. van
Verzonden: woensdag 21 december 2005 11:42
Aan: NMa_Directeuren en stafhoofden
CC: 'Tang dr P.J.G.'
Onderwerp: Interim Functie bij EZ/AEP
Allen,
Het komend jaar zal ik gedurende 1,5 dag per week de leiding van Algemeen Economische Politiek gaan ondersteunen bij het opzetten van het beleidsrelevante economische onderzoeksprogramma. Ik heb er erg veel zin in, vooral omdat het me de mogelijkheid biedt me weer met wat bredere economische vraagstukken te gaan bezighouden. Een en ander gaat op maandag en donderdagochtend zijn beslag krijgen. De rest van de week breng ik zoek in het economisch bureau van de NMa. Ook daar verheug ik me op.
Goede wensen
Peter
vrijdag, december 16, 2005
alles van waarde is waardeloos
My blog is worth $0.00.
How much is your blog worth?
woensdag, december 14, 2005
Stadsproza
Nu nog het tentamen
De colleges marktwerking voor de BOFEB 2005/6 zitten er op. Wat me opviel was dat de traditionele sterke positie van Rotterdam onder de deelnemers is verruild voor een Tilburgs/Maastrichtsee dominantie. Esther Berden, Erasmus Universiteit Rotterdam, Henk-wim de Boer, Rijksuniversiteit Groningen, Johan van Gilst, Rijksuniversiteit Groningen, Jonathan van der Heijden, Universiteit van Maastricht, Sybren Hornstra, Radboud Universiteit Nijmegen, Ingrid Kersjes, Universiteit van Maastricht, Jana van Kuringen, Universiteit van Tilburg, Gert Masschelein, Universiteit van Tilburg, Carlijn Meerkerk, Erasmus Universiteit Rotterdam, Selwyn Moons, Erasmus Universiteit Rotterdam, Danijela Piljic, Universiteit van Tilburg, Marc Rooijackers, Universiteit van Tilburg, Otto de Smeth, Universiteit van Amsterdam, Vincent Sterk, Universiteit van Tilburg, Sander Tjeerds, Rijksuniversiteit Groningen, Ellen van der Velden,Universiteit van Tilburg, David van der Woude, Universiteit van Amsterdam. Enfin, het was amusant.
Vrijspraak
Hello,
Your blog has been reviewed, verified, and whitelisted so that it will no longer appear as potential spam. If you sign out of Blogger and sign back in again, you should be able to post as normal. Thanks for your patience, and we apologize for any inconvenience this has caused.
Sincerely,
Blogger Support
Original Message Follows:
------------------------
From: peeter burgeik {U 3275916 B 6934344}
Subject: Non-spam review and verification request: http://economie.blogspot.com
Date: Sun, 11 Dec 2005 02:48:18 -0800 (PST)
Request for a human review of the following blog:
http://economie.blogspot.com
Blog is forced to answer a CAPTCHA for every post
Your blog has been reviewed, verified, and whitelisted so that it will no longer appear as potential spam. If you sign out of Blogger and sign back in again, you should be able to post as normal. Thanks for your patience, and we apologize for any inconvenience this has caused.
Sincerely,
Blogger Support
Original Message Follows:
------------------------
From: peeter burgeik {U 3275916 B 6934344}
Subject: Non-spam review and verification request: http://economie.blogspot.com
Date: Sun, 11 Dec 2005 02:48:18 -0800 (PST)
Request for a human review of the following blog:
http://economie.blogspot.com
Blog is forced to answer a CAPTCHA for every post
dinsdag, december 13, 2005
Arrivé
Deze komt naast een Jan Pen te hangen bij Paul op de kamer. Een kamer die we vroeger voor AEP veroverden door te beweren dat de bibliotheek daar zou komen (de vloeren waren versterkt). Over het schilderij schreef ik eerder
Maar het kan natuurlijk altijd nog erger en onbegrijpelijker. Dit schilderei is Hekate, de Romeinse godin van de driesprong. Het is een schrikgodin en wat dat betreft is het schilderei natuurlijk prima gelukt. Ook de driehoofdigheid, de onbepaaldheid van ingeslagen richting of de nog daarover te maken keuze zijn drie technisch ingewikkelde beeldende vraagstukken waar ik opmerkelijk goed ben uitgekomen. Het contrast tussen het schone (de vlinder) en het monsterachtige, alsmede de gelaagdheid onder en boven het water zijn successen die tevreden stemmen. Maar het is vooral anstaanjagend dat je dit maakt zonder te weten of te begrijpen waarover het gaat. Gelukkig hoeft dat ook niet. Het is eenvoudig weg: de depressie.
maandag, december 12, 2005
Richard
Vier - vijf weken geleden zag ik hem nog bij het ophangen van mijn schilderijen op het CPB.
"Zo mijnheer burgeik aan een tweede jeugd begonnen"Richard kwam in het vizier tijdens het organiseren van de cursus applied policy research voor NAKE. Hij had net zijn dissertatie af en ik zocht iemand die in het beleid meedraaide en net onderzoek deed. Ik herinner me nog een discussie bij een broodje in de Scheveningse zon toen hij net hoofd was geworden over de vraag wat voor soort onderzoek op het gebied van marktwerking nodig was. Een econoom die je zo nu en dan professioneel treft. Hij zou op de economenlunch komen spreken. Ik had me ook verheugd op de discussie over de pre-adviezen. Geen zin meer om daar heen te gaan.
"Zo mijnheer Nahuis jasje dasje tegenwoordig"
zondag, december 11, 2005
Commentaar is weer welkom
De comments staan weer aan. Er zijn twee hindernissen ingebouwd tegen de oprukkende spam. Woordverificatie en moderatie. Moderatie vereist dat de comments worden goedgekeurd door een mens en woordverificatie vereist dat de comments worden ingevuld door een mens. Zo omzeil je de spamrobots. Overigens ben ik door al die ellende zelf als spambron aangemeld en moet ik wachten tot een van de googlemensen langs komt om me vrij te spreken. Ze excuseren zich bij voorbaat voor de false positive
Vrijhandel en marktwerking zonder taboes!
Het afscheid van Pieter leverde veel vuurwerk op waaronder een geweldig gastoptreden van Guido (sax), Wim (accordeon) en Steven (klarinet) die het concept dubbeltalent met een gelegenheidstrio weer een geheel nieuwe dimensie inbliezen. Guido herkende ik overigens pas toen hij de solo van "Laat hem gaan, hij nam ons aan" inzette. Ik zat wel te twijfelen maar kon me niet voorstellen dat hij zo'n dikke kop had gekregen. Het zal de grote ondrinkbare dorst wel zijn.
Van de organisatoren van deze studie&afscheidmiddag had ik als titel opgekregen “Marktwerking: katalysator of rem op de vrije handel?” Een prima titel natuurlijk: sexy, spannend en een tikje tautologisch. Als ik iets bij de BEB heb geleerd dan is dat wel dat veel ogenschijnlijk nationale beleidsvraagstukken een internationale economische dimensie hebben en dat marktwerking en internationale handel dikwijls in elkaars verlengde liggen, maar elkaar ook wel eens kunnen bijten. Je zou de vraagstelling die ik op kreeg net zo goed kunnen omdraaien: “Vrije handel: katalysator of rem op de marktwerking?” Dat zet je toch aan het denken.
Desondanks had ik een andere titel gekozen. Dat had ik gedaan omdat “marktwerking en vrijhandel zonder taboes!” zo prima samenvat hoe ik mijn start bij de BEB in 1989 heb ervaren. Eén van de eerste opdrachten die ik bij binnenkomst van Karsdorp kreeg was het in kaart brengen en uitleggen van ontwikkelingen in de handelstheorie die het voeren van een strategisch handelsbeleid van een wetenschappelijk fundament voorzagen. Doelbewust op de nationale markt geïntroduceerde verstoringen konden volgens deze theorieën helpen de internationale markt te veroveren. Eigenlijk was alleen al het onderkennen dat een wetenschappelijk debat over dit vraagstuk aan de gang was vloeken in de BEB kerk die destijds toch vooral gefundeerd leek te zijn op het dogma van de superioriteit van het vrijhandelsconcept. Het was de eerste keer dat ik serieus begon na te denken over de samenhang tussen internationale concurrentiepositie en nationale marktwerking. De tweede stimulans was natuurlijk de val van het IJzeren gordijn en de revolutie van Marx naar markt die zich in het Oostblok voltrok.
Rem of katalysator?
Desondanks wilde ik niet flauw zijn en ontweek ik de katalysator of handerem vraag niet. Bij het beantwoorden van deze vraag maakte ik gebruik van een aantal recente OESO studies. Het zijn studies die de diepte in gaan op een smal terrein. Sommige onderwerpen zoals milieuregulering en veiligheidseisen blijven buiten beeld en dat kan me niks schelen. Dat zijn onderwerpen die ik op een case by case basis zou willen behandelen. Belangrijker is dat de breedte ontbreekt. Er wordt in de studies niet gekeken naar landbouw, de arbeidsmarkt, sociale zekerheid en de financiële markten. Het zijn een soort taboe-onderwerpen, misschien omdat het dode paarden zijn. Hier ligt een onderzoeksagenda klaar voor de komende vijf tot tien jaar en belangrijker: deze onderwerpen vormen een internationale beleidsagenda die taaiheid en intelligentie vereist om resultaat te kunnen boeken. Ik vermoed dat de resultaten die we vinden buiten deze taboesectoren ook en in versterkte mate geldig zijn binnen de taboesectoren.
Ik ontleende dat vermoeden onder andere aan de hand van een studie van Nicoletti en anderen die in 2003 is verschenen. In die studie wordt de invloed van beleidsvariabelen op de uitvoer onderzocht en daarbij blijken --- geheel conform het boekje --- lagere grensheffingen te leiden tot hogere uitvoer en dat geldt ook voor investeringsbelemmeringen en non tarrif barriers. Deze bevindingen voor variabelen die traditioneel tot het werkterrein van de BEB worden gerekend vertellen niets anders dan dat dat werk er toe doet. Belangrijker zijn de bevindingen met betrekking tot nationale regelgeving. In de eerste plaats blijkt dat nationale de- en herregulering leidt tot een versterking van de concurrentiepositie. Die winst treedt ook op als je het unilateraal doet en dat is iets dat we uit de handelstheorie kennen als het gegeven dat unilaterale handelsliberalisatie welvaartsverhogend is. De tweede bevinding is dat de- en herregulering van handelspartners goed is voor onze exportpositie. Het is al met al geen nulsomspel. Het is goed voor jezelf èn voor anderen. In hun onderlinge samenhang tonen deze "BEB-inzichten" de juistheid van de these van Porter, die in het begin van de jaren tachtig door door Minister Andriesen werd uitgedragen, namelijk dat concurrentie op de nationale thuismarkt elementair is voor het bereieken van een krachtige positie op internationale markten.
Deze studie geeft enige algemene inzichten, maar het is een relevante vraag of het ook voor Nederland geldt. Daarom is het aardig dat afgelopen mei bij de OESO een werkdocument verscheen dat hier nader licht op kan werpen. In die studie wordt voor de OESO landen berekend hoe de uitvoer toeneemt indien met het beleid op best practice niveau brengt
Procentuele toename export door afname van
Tarieven . . . . . . . 0,7
FDI regels . . . . . . 2,1
Regulering . . . . .27,0
Ik liet deze tabel wel met enige huiver zien, want bij snelle lezing zou de indruk kunnen ontstaan dat handelspolitiek er niet toe doet. Immers de minste winst valt te behalen met het reduceren van grensheffingen en investeringsbelemmeringen. Dan denk je al gauw dat het een tandje minder kan zonder al te hoge kosten. Dat is nu juist niet het geval. De best practices liggen hier niet ver uit elkaar. Als je de beleidsrelevante evaluatie van de handelspolitiek wilt weten zou je moeten kijken hoe groot de kosten zijn indien je worst practice gaat toepassen ofte wel the costs of non-globalization. De boodschap is dus dat er substantiële verbetering van de Nederlandse concurrentie kan worden bewerkstelligd door administratieve lasten verder te reduceren, door marktwerking te verbeteren en door slimmer en doelmatiger te reguleren. Dit brengt mij bij mijn tweede punt: namelijk mijn mening dat we op het terrein van de internationale handel en marktwerking geen dogma’s moeten hanteren maar op een case by case basis beleid moeten ontwerpen en daarbij het ondenkbare moeten durven denken: het zou gevoerde beleid zou wel eens niet optimaal geweest kunnen zijn.
Zonder taboes
Ik wilde dit punt illustreren aan de hand van de elektriciteitssector. Achtergrond is het streven te komen tot een Noordwest-Europese elektriciteitsmarkt door het versterken van de grensoverschrijdende elektriciteitstransmissies via kabel en interconnectiepunten. Met het einddoel kan ik het wel eens zijn, maar hoe we daar moeten komen is me niet duidelijk en ik weet ook niet of het kompas wel naar het noorden wijst. Als ik kijk zie ik een nationale markt die al zeer geconcentreerd is en ik lees in de krant dat men verder wil concentreren onder andere omdat men bang is voor buitenlandse overnames en omdat men zich wil positioneren op die Europese markt. Dat lijkt een beetje op ouderwetse industriepolitiek en het creeren van nationale kampioenen, maar kunnen we iets meer zeggen op grond van economisch onderzoek.
Deze figuur ontleende ik aan modelsimulaties die door ECN zijn gemaakt in het kader van de fusieplannen van Nuon en Reliant. Vertikaal staat de prijs van elektriciteit. De vraag naar elektriciteit varieert met de seizoenen en daarom heb ik uit de simulaties de winter gepikt (rood) en de zomer (geel). Aangezien er gevoeligheidsanalyses zijn gemaakt voor de prijselasticiteit zijn er verschillende modelvarianten die ik met een doorgetrokken en een gestippelde lijn heb aangegeven.
Het verhaal dat het model vertelt, is steeds het zelfde. De fusie van Nuon reliant leidt tot een prijsstijging van gemiddeld zo’n tien procent (dit is de beweging van B naar C) en dat komt per jaar neer op een consumentenverlies van 500 miljoen euro. Dit is een van de redenen waarom de NMa de fusie tussen Nuon en Reliant heeft verboden. Beleidsmatig is echter veel belangrijker dat de huidige situatie zo’n enorm eind af is van wat men zou verwachten op basis. Het is voor mij niet alleen de vraag hoe we verhinderen dat deze markt van B naar C gaat, maar hoe we van B naar A komen, de competitieve marktuitkomst. En al moet je dat met heel wat zout nemen: het stuk AB is afhankelijk van de modelvariant 8 tot 20 keer zo groot als het stuk BC dus het gaat in potentie om nogal wat.
Is het verruimen van de interconnectie het panacee? Zonder nadere analyse valt daar niks over te zeggen, zoals vorige week bleek toen de Deense mededingingsautoriteit de energieproducent ELSAM aanpakte voor excessieve tarieven. Het springende punt is natuurlijk dat de Denen de markt nationaal (en zelfs nog enger tot het Deense vasteland) afbakenen en dat er ondanks de omvangrijke Deense interconnectiecapaciteit nauwelijks enige disciplinerende werking van het buitenland uitgaat. Voor het BEB gehoor hoefde dat om drie redenen niet tot al te grote verwarring te leiden (waar dat bij industriële economen wel het geval is)
In de eerste plaats doet niet alle handel er toe. er zijn soorten handen en als je meer dan één interconnectiepunt hebt kun je intrahandel krijgen en kan bij doorvoer het tekort op de nationale markt zelfs toenemen. Ten tweede wordt in denemarken op een te laag niveau gereguleerd. De markt is gescheiden voor de twee in- en uitstroompunten van de relevante markt: wat zou moeten gebeuren is dat het Deens Duitse interconnectiepunt ondergebracht moet worden bij een beurs en/of regulator nodig die de hele regionale markt afdekt. tenslotte voorzien de regels bij het Deens Duitse interconnectiepunt niet voor automatische arbitrage en kunnen de stromen zelfs tegen de comparatieve kostenvoordelen inlopen (dat intterconnectiepunt kan dus strategisch gebruikt worden). Kortom het trekken van één kabel is optimaal, maar als je een tweede kabel niet slim trekt en reguleert kan je je zelf behoorlijk in de voet schieten.
Mijn conclusie: deze sector is een beleidsterrein waar het kernministerie geintegreerd moet opereren en over de grenzen van beb, ep en e moet stappen. Als er ergens één vrije markt moet zijn dan is het voor het denken en de beleidsvorming binnen het ministerie. Die integratie is ook belangrijk op andere terreinen. Vorige week spraken EU commisaris Kroes en haar chief economist Röller beiden over het thema staatssteun. In het verlengde van Agenda van Lissabon werkten ze het streven naar Lesser and better focussed state aid uit. Ze kozen voor hun voordrachten de jaarvergadering uit van de Association of Competition Economists in Kopenhagen. De keuze van het distributiekanaal zegt heel wat. Better focussed vereist economische analyse en de bereidheid marktdistorsies te benoemen en te verhelpen. Ook hier is een geintegreerde aanpak belangrijk. Een aanpak die over de te enge grenzen van de industriële economie heenkijkt.
En daarna werd het toch nog gezellig. Bertholt vertelde dat hij een half jaar bij mij op kamer gezeten had en dat was ik toch mooi vergeten (dat het zo lang was). Het was dan ook 16 jaar geleden.
Van de organisatoren van deze studie&afscheidmiddag had ik als titel opgekregen “Marktwerking: katalysator of rem op de vrije handel?” Een prima titel natuurlijk: sexy, spannend en een tikje tautologisch. Als ik iets bij de BEB heb geleerd dan is dat wel dat veel ogenschijnlijk nationale beleidsvraagstukken een internationale economische dimensie hebben en dat marktwerking en internationale handel dikwijls in elkaars verlengde liggen, maar elkaar ook wel eens kunnen bijten. Je zou de vraagstelling die ik op kreeg net zo goed kunnen omdraaien: “Vrije handel: katalysator of rem op de marktwerking?” Dat zet je toch aan het denken.
Desondanks had ik een andere titel gekozen. Dat had ik gedaan omdat “marktwerking en vrijhandel zonder taboes!” zo prima samenvat hoe ik mijn start bij de BEB in 1989 heb ervaren. Eén van de eerste opdrachten die ik bij binnenkomst van Karsdorp kreeg was het in kaart brengen en uitleggen van ontwikkelingen in de handelstheorie die het voeren van een strategisch handelsbeleid van een wetenschappelijk fundament voorzagen. Doelbewust op de nationale markt geïntroduceerde verstoringen konden volgens deze theorieën helpen de internationale markt te veroveren. Eigenlijk was alleen al het onderkennen dat een wetenschappelijk debat over dit vraagstuk aan de gang was vloeken in de BEB kerk die destijds toch vooral gefundeerd leek te zijn op het dogma van de superioriteit van het vrijhandelsconcept. Het was de eerste keer dat ik serieus begon na te denken over de samenhang tussen internationale concurrentiepositie en nationale marktwerking. De tweede stimulans was natuurlijk de val van het IJzeren gordijn en de revolutie van Marx naar markt die zich in het Oostblok voltrok.
Rem of katalysator?
Desondanks wilde ik niet flauw zijn en ontweek ik de katalysator of handerem vraag niet. Bij het beantwoorden van deze vraag maakte ik gebruik van een aantal recente OESO studies. Het zijn studies die de diepte in gaan op een smal terrein. Sommige onderwerpen zoals milieuregulering en veiligheidseisen blijven buiten beeld en dat kan me niks schelen. Dat zijn onderwerpen die ik op een case by case basis zou willen behandelen. Belangrijker is dat de breedte ontbreekt. Er wordt in de studies niet gekeken naar landbouw, de arbeidsmarkt, sociale zekerheid en de financiële markten. Het zijn een soort taboe-onderwerpen, misschien omdat het dode paarden zijn. Hier ligt een onderzoeksagenda klaar voor de komende vijf tot tien jaar en belangrijker: deze onderwerpen vormen een internationale beleidsagenda die taaiheid en intelligentie vereist om resultaat te kunnen boeken. Ik vermoed dat de resultaten die we vinden buiten deze taboesectoren ook en in versterkte mate geldig zijn binnen de taboesectoren.
Ik ontleende dat vermoeden onder andere aan de hand van een studie van Nicoletti en anderen die in 2003 is verschenen. In die studie wordt de invloed van beleidsvariabelen op de uitvoer onderzocht en daarbij blijken --- geheel conform het boekje --- lagere grensheffingen te leiden tot hogere uitvoer en dat geldt ook voor investeringsbelemmeringen en non tarrif barriers. Deze bevindingen voor variabelen die traditioneel tot het werkterrein van de BEB worden gerekend vertellen niets anders dan dat dat werk er toe doet. Belangrijker zijn de bevindingen met betrekking tot nationale regelgeving. In de eerste plaats blijkt dat nationale de- en herregulering leidt tot een versterking van de concurrentiepositie. Die winst treedt ook op als je het unilateraal doet en dat is iets dat we uit de handelstheorie kennen als het gegeven dat unilaterale handelsliberalisatie welvaartsverhogend is. De tweede bevinding is dat de- en herregulering van handelspartners goed is voor onze exportpositie. Het is al met al geen nulsomspel. Het is goed voor jezelf èn voor anderen. In hun onderlinge samenhang tonen deze "BEB-inzichten" de juistheid van de these van Porter, die in het begin van de jaren tachtig door door Minister Andriesen werd uitgedragen, namelijk dat concurrentie op de nationale thuismarkt elementair is voor het bereieken van een krachtige positie op internationale markten.
Deze studie geeft enige algemene inzichten, maar het is een relevante vraag of het ook voor Nederland geldt. Daarom is het aardig dat afgelopen mei bij de OESO een werkdocument verscheen dat hier nader licht op kan werpen. In die studie wordt voor de OESO landen berekend hoe de uitvoer toeneemt indien met het beleid op best practice niveau brengt
Procentuele toename export door afname van
Tarieven . . . . . . . 0,7
FDI regels . . . . . . 2,1
Regulering . . . . .27,0
Ik liet deze tabel wel met enige huiver zien, want bij snelle lezing zou de indruk kunnen ontstaan dat handelspolitiek er niet toe doet. Immers de minste winst valt te behalen met het reduceren van grensheffingen en investeringsbelemmeringen. Dan denk je al gauw dat het een tandje minder kan zonder al te hoge kosten. Dat is nu juist niet het geval. De best practices liggen hier niet ver uit elkaar. Als je de beleidsrelevante evaluatie van de handelspolitiek wilt weten zou je moeten kijken hoe groot de kosten zijn indien je worst practice gaat toepassen ofte wel the costs of non-globalization. De boodschap is dus dat er substantiële verbetering van de Nederlandse concurrentie kan worden bewerkstelligd door administratieve lasten verder te reduceren, door marktwerking te verbeteren en door slimmer en doelmatiger te reguleren. Dit brengt mij bij mijn tweede punt: namelijk mijn mening dat we op het terrein van de internationale handel en marktwerking geen dogma’s moeten hanteren maar op een case by case basis beleid moeten ontwerpen en daarbij het ondenkbare moeten durven denken: het zou gevoerde beleid zou wel eens niet optimaal geweest kunnen zijn.
Zonder taboes
Ik wilde dit punt illustreren aan de hand van de elektriciteitssector. Achtergrond is het streven te komen tot een Noordwest-Europese elektriciteitsmarkt door het versterken van de grensoverschrijdende elektriciteitstransmissies via kabel en interconnectiepunten. Met het einddoel kan ik het wel eens zijn, maar hoe we daar moeten komen is me niet duidelijk en ik weet ook niet of het kompas wel naar het noorden wijst. Als ik kijk zie ik een nationale markt die al zeer geconcentreerd is en ik lees in de krant dat men verder wil concentreren onder andere omdat men bang is voor buitenlandse overnames en omdat men zich wil positioneren op die Europese markt. Dat lijkt een beetje op ouderwetse industriepolitiek en het creeren van nationale kampioenen, maar kunnen we iets meer zeggen op grond van economisch onderzoek.
Deze figuur ontleende ik aan modelsimulaties die door ECN zijn gemaakt in het kader van de fusieplannen van Nuon en Reliant. Vertikaal staat de prijs van elektriciteit. De vraag naar elektriciteit varieert met de seizoenen en daarom heb ik uit de simulaties de winter gepikt (rood) en de zomer (geel). Aangezien er gevoeligheidsanalyses zijn gemaakt voor de prijselasticiteit zijn er verschillende modelvarianten die ik met een doorgetrokken en een gestippelde lijn heb aangegeven. Het verhaal dat het model vertelt, is steeds het zelfde. De fusie van Nuon reliant leidt tot een prijsstijging van gemiddeld zo’n tien procent (dit is de beweging van B naar C) en dat komt per jaar neer op een consumentenverlies van 500 miljoen euro. Dit is een van de redenen waarom de NMa de fusie tussen Nuon en Reliant heeft verboden. Beleidsmatig is echter veel belangrijker dat de huidige situatie zo’n enorm eind af is van wat men zou verwachten op basis. Het is voor mij niet alleen de vraag hoe we verhinderen dat deze markt van B naar C gaat, maar hoe we van B naar A komen, de competitieve marktuitkomst. En al moet je dat met heel wat zout nemen: het stuk AB is afhankelijk van de modelvariant 8 tot 20 keer zo groot als het stuk BC dus het gaat in potentie om nogal wat.
Is het verruimen van de interconnectie het panacee? Zonder nadere analyse valt daar niks over te zeggen, zoals vorige week bleek toen de Deense mededingingsautoriteit de energieproducent ELSAM aanpakte voor excessieve tarieven. Het springende punt is natuurlijk dat de Denen de markt nationaal (en zelfs nog enger tot het Deense vasteland) afbakenen en dat er ondanks de omvangrijke Deense interconnectiecapaciteit nauwelijks enige disciplinerende werking van het buitenland uitgaat. Voor het BEB gehoor hoefde dat om drie redenen niet tot al te grote verwarring te leiden (waar dat bij industriële economen wel het geval is)
In de eerste plaats doet niet alle handel er toe. er zijn soorten handen en als je meer dan één interconnectiepunt hebt kun je intrahandel krijgen en kan bij doorvoer het tekort op de nationale markt zelfs toenemen. Ten tweede wordt in denemarken op een te laag niveau gereguleerd. De markt is gescheiden voor de twee in- en uitstroompunten van de relevante markt: wat zou moeten gebeuren is dat het Deens Duitse interconnectiepunt ondergebracht moet worden bij een beurs en/of regulator nodig die de hele regionale markt afdekt. tenslotte voorzien de regels bij het Deens Duitse interconnectiepunt niet voor automatische arbitrage en kunnen de stromen zelfs tegen de comparatieve kostenvoordelen inlopen (dat intterconnectiepunt kan dus strategisch gebruikt worden). Kortom het trekken van één kabel is optimaal, maar als je een tweede kabel niet slim trekt en reguleert kan je je zelf behoorlijk in de voet schieten.
Mijn conclusie: deze sector is een beleidsterrein waar het kernministerie geintegreerd moet opereren en over de grenzen van beb, ep en e moet stappen. Als er ergens één vrije markt moet zijn dan is het voor het denken en de beleidsvorming binnen het ministerie. Die integratie is ook belangrijk op andere terreinen. Vorige week spraken EU commisaris Kroes en haar chief economist Röller beiden over het thema staatssteun. In het verlengde van Agenda van Lissabon werkten ze het streven naar Lesser and better focussed state aid uit. Ze kozen voor hun voordrachten de jaarvergadering uit van de Association of Competition Economists in Kopenhagen. De keuze van het distributiekanaal zegt heel wat. Better focussed vereist economische analyse en de bereidheid marktdistorsies te benoemen en te verhelpen. Ook hier is een geintegreerde aanpak belangrijk. Een aanpak die over de te enge grenzen van de industriële economie heenkijkt.
En daarna werd het toch nog gezellig. Bertholt vertelde dat hij een half jaar bij mij op kamer gezeten had en dat was ik toch mooi vergeten (dat het zo lang was). Het was dan ook 16 jaar geleden.
donderdag, december 08, 2005
De carousel draait op volle sterkte
Dick gaat naar de UNCTAD en vanmiddag is het feest in de ridderzaal en voor de kerst weten we wie de opvolgers c.q. opvolgsters zijn van Henk en Cees. En Age gaat naar washington dus ook in Amsterdam beweegt er wat en het zou mij niet verbazen als daar meer vrij kwam. Maar ook in de wat lagere echelons zit heel wat beweging. Morgen is het afscheidssymposium van Pieter (waar ik de boel ga opvrolijken met een "Marktwerking en vrijhandel zonder taboes!") en daarnaast is er natuurlijk onze eigenste chief-economist-plaats nog. Het geinige is dat dit allemaal economenplaatsen zijn en dat het aantal kandidaten met de vereiste capaciteiten en papaieren tamelijk beperkt en overzichtelijk is. Bovendien geldt dat wie een plaats opvult er een achterlaat. Voor mij is het allemaal alleen relevant voor zover het amusant is. En er kan natuurlijk altijd een joker tussen zitten. Eigenlijk hoop ik dat maar.
maandag, december 05, 2005
uit
De comments staan uit. Ze leverden een enorme berg aan spam op. Ik laat de comments ook niet zien want dan heeft de spammer als nog reclame. Jammer
Reclame
Het staat er voor de gein "ads by google" omdat ik wel eens wil weten wat de zoektermen zijn die google destilleert uit mijn pennevruchten. Het wisselt overigens doorlopend dus enige keren refreshen van de pagina kan geen kwaad. En het heeft humor. Rijk zal ik er niet van worden.
zaterdag, december 03, 2005
3K
Is het nu "pas gelezen" of "al gelezen"? Ik hou het op pas!
Boven: "per dag unieke bezoekers" van sitemeter. De nedstatteller telt nog wel maar ik kijk er niet meer naar sinds je moet betalen om iets meer te weten dan de laatste tien bezoekers en het totale aantal.
Boven: "per dag unieke bezoekers" van sitemeter. De nedstatteller telt nog wel maar ik kijk er niet meer naar sinds je moet betalen om iets meer te weten dan de laatste tien bezoekers en het totale aantal.
De wereld is klein
En wat weer verbazing wekt. Ook Gunnar is afgestudeerd in Rotterdam bij Van der Weijden. Veel later dan de gang of 1985/6 natuurlijk, maar het zegt toch wat dat al die mensen geïnteresseerd zijn geraakt in een vak dat uiteindelijk de kern van de economie veel indringender treft dan alle andere specialismen. En al die mensen kijken met de zelfde vreemde mengeling van tevredenheid en ontevredenheid terug op deze vakgroep. We hebben ons allemaal moeten bijspijkeren (en dat is ook wel gelukt), maar zijn er op een bepaalde manier ook geïnspireerd geraakt om dat te doen.
Copenhagen = ok
Niet gering en beter dan vewacht met discussies die toch wel ergens over gingen al werd er soms om hete aardappels heen gedraaid. Wat me het beste beviel was de staande receptie/buffet die in plaats van het officiele diner kwam. Erg moeten lachen om de jongens van RBB die maar serieus bleven en trots op hun blackberrykastjes ook al was duidelijk dat zij moesten werken en beschikbaar blijven terwijl wij lol maakten en zorgeloos debateerden over kunst en cultuur (er bleek ook een archeologe te werken). Al met al was het handig om veel mensen te kunnen treffen, waaronder Mats, Lars hendrik en Gunnar. De presentatie over simulatiemodellen bij NUON Reliant liep ook erg goed evenals de interventie rond outcome waar het al NMa was dat klonk als international benchmark. Verder is Kopenhagen hoogst ok voor een kort maar niet te kort verblijf.Bijdruk
Ook deze co-auteur is gelukkig met de bijdruk van het basisboek. Zo snel nadat een toch behoorlijke oplage in de markt werd gezet. Het boek slaat weer aan en dat zien we bij verschillende soorten opleidingen.
Twitter
